Turkey’s success in the production of unmanned aerial vehicles

Turkey has achieved important developments in the field of unmanned aerial vehicles in recent years. Unmanned aerial vehicles provide the opportunity to use even in bad weather conditions shaped according to the weather conditions of Turkey. Anka produced by Tusas and Bayraktar unmanned aerial vehicles produced by Baykar are the cornerstones of Turkey’s unmanned aerial vehicle. Turkey used these vehicles on many battlefields. The most used place was the war of Karabakh and azerbaijan achieved great succes in the war thanks to Bayraktar TB2.

Historical development

Bayraktar TB2

Bayraktar Blok A First Automatic Flight Test was completed on 8 June 2009 at Keşan Military Airport. On October 3, 2009, Bayraktar Blok A carried out the flight tests in the presence of the official delegation at Sinop Airport. On January 6, 2012, the Tactical UAV Development Project started. It made its maiden flight on 29 April 2014. Until today , more than 200 have been produced. The unit cost is 6 million dollars.

TUSAŞ Anka

Anka male is in the UAV class. Designed for tactical surveillance and reconnaissance missions in the early 2000s. Anka has proven itself in many tasks by undergoing changes over the years. Anka, which was produced for Turkey’s need for medium altitude unmanned aerial vehicles, made its first flight on 30 December 2010. It was put into service in April 2013. Anka-S, the advanced model of Anka, was put into service in 2017. 58 units are produced and the unit cost is 5-8 million dollars. Anka being used in Turkey and Syria.

Technicial Specifications

Bayraktar TB2

Body length : 6.5 m

Wingspan: 12 m

Total Takeoff Weight: 700 kg

Payload Weight: 150 kg

Max speed: 120 Knots

Usual Cruising Speed: 70 knots

Service altitude: 27,000 feet

Airtime: 27 Hours

Operation radius: 300 km

TUSAŞ Anka

Body length: 8 m

Wingspan: 17 m

Total Takeoff Weight: 1.500 kg

Payload Weight: 350 kg

Max speed: 217 km/h

Usual Cruising Speed: > 75

Service altitude: 30,000 ft

Airtime: 24 – 32 hours

Operation radius: 200 km

Weapon Systems

Bayraktar TB2

L-UMTAS , MAM , Roketsan Cirit

TUSAŞ Anka

Roketsan UMTAS , Roketsan CİRİT , Roketsan MAM-L , Roketsan MAM-C

Operators

Bayraktar TB2

Turkey , Qatar , Ukraine , Azerbaijan , Libya , Poland , Morocco

TUSAŞ Anka

Turkey , Tunisia

Vtol Uçaklar

Son 60 yıl içinde mühendislerin titizlikle çalıştığı bir konu var. Tahmin edebileceğiniz üzere vtol uçaklardır. Vtol’un anlamına değinmek gerekirse dikey kalkış ve iniş yapabilen uçaklara denmektedir. Vtol uçakların uzun pistlere ihtiyaç duymadan kalkış yapması daha çok okyanus ötesi operasyonlarda kullanıldı. Vtol uçaklar için AV-8 HARRİER , F35 serisi , YAK-38 , V-22 OSPREY örnek verilebilir.

AV-8 HARRİER

Harrier 1978’den beri piyasada aktif rol almaktadır. Vtol yeteneklerine sahip çok yönlü hafif saldırı uçağıdır. Harrier’ların piyasa sürülmesi ile mühendisler vtol uçak yapımında cesaret kazanmış ve sektöre damga vurmuşlardır. Harrier 4 adet dönen nozzle’a sahip motor bulunmakta. Pilotlar nozzle lövyesi sayesinde iniş kalkışlar yapılmakta bundan dolayı harrier pilotları özel eğitim almaktadır. AV-8A’ların iyileştirilmesi ve AV-8B’lerde sistem geliştirmeleri yapılması sonucu AV-8C modeli ortaya çıktı. Birleşik Krallık , İtalya , İspanya , ABD kullanmıştır.

V-22 OSPREY

Helikopter ile uçak arasında geçiş formudur. VTOL ve STOL kalkış yeteneğine sahiptir. Daha uzun menzilli ve daha yüksek menzilli olması için tasarlanmıştır. İlk uçuş 19 Mart 1984 yılında yapmıştır. 160 adet üretilmiştir ve birim maliyeti olarak 67,1 milyon dolardır. Kullanıcılar ise ABD ve Japonya’dır.

YAK-38

Sovyetler Birliği tarafından 1971 yılında ilk uçuşunu yapmıştır. Sovyetler Birliği’nin ürettiği başarısız uçak diyebiliriz. Sovyetler Birliğinin ürettiği ilk vtol uçak özelliğini taşımaktadır. 3 motora sahip olmakla birlikte 2 motor iniş kalkış için 1 motor ise ana motor olarak kullanılmaktadır. Tasarım olarak ise AV-8 HARRİER’ e benzemektedir. Uçak’ın çok küçük olması az derecede faydalı yük taşıması ve menzilinin ise 371 kilometre olmasından dolayı 20 yıl kadar süre içinde emekli edilmiştir. Toplamda 231 adet üretilmiştir.

Lockheed Martin F-35 Lightning II

Ülkemizinde sipariş verdiği fakat diplomatik anlaşmazlıklardan dolayı projeden çıkartıldığımız uçaktır. Gelişmiş teknolojinin uçaklarda kullanıldığı son halidir. Radarlarda gözükmemesi , vtol olması , aviyonik olarak gelişmiş olması F-35 ön plana çıkartan özelliklerdendir. İlk uçuş olarak 15 aralık 2006 uçan F-35’den 526+ adet olarak üretilmeye devam etmektedir. F-35 önceki hayalet uçaklara göre daha az bakım gerektirecek şekilde tasarlandı. Kullanıcı ülkeler ise ABD , AVUSTRALYA , İNGİLTERE , GÜNEY KORE , İSRAİL , İTALYA , JAPONYA , NORVEÇ , POLONYA’dır.

Yunanistan’ın F-35 Ve Rafale Hamlesi

Yunanistan’ın son zamanlarda yapmış olduğu hamleler Akdeniz’de durumları iyice karıştıracak gibi duruyor. Ekonomik olarak zor günler geçiren Yunanistan yakın zamanda hava kuvvetlerine Lockheed Martin F-35 Lightning II ve Dassault Rafale satın almayı planlıyor. 24 adet F-35 , 18 tane Rafale satın almaları bizim için büyük bir risk oluyor. Hava kuvvetlerimizde ki hiçbir uçak F-35 ile denk değil , bunun üstüne rafale gelmesi it dalaşında Yunanistan için büyük bir avantaj oldu.

Bu durumu bizim açımızdan inceleyecek olursak bizim üstün bir iha ve siha gücümüz var ve sihalar ve ihalar kendini savaş meydanında başarılı olduklarını kanıtladılar. Envanterimize yeni giren S-400′ ler ise daha çok yeniler ve savaş alanına henüz girmediler. Bir varsayımda bulunacak olursak İsrail Suriye’de birçok S-300 sistemini F-35 ile vurdu. Rusya neden S-400 sistemini Suriye’ye göndermediğini az çok anladığınızı düşünmekteyim . S-400 reklamı çok iyi yapılan bir hava savunma sistemi fakat F-35’ler karşısında başarısız olacağı kanaatindeyim. Bu sebepten ötürü Suriye’de görememekteyiz.

Türkiye Bu Durumda Ne Yapmalı

Hava kuvvetlerine yeni uçaklar eklemek yapılacak en mantıklı iş olacaktır. Benim düşündüğüm uçaklar McDonnell Douglas F-15 Eagle veya Lockheed Martin F-35 Lightning II . Hava kuvvetlerimiz Amerikan uçakları kullanığı ve bakımını yaptığı için Amerikan uçaklarını tercih ettim. F-35 meselesine gelecek olursak S-400 sistemi AMERİKA ile olan ilişkileri gerdiği için AZERBAYCAN’a hibe edilebilir. Avrupa’dan veya Amerika’dan geçiçi olarak patriot kiralanabilir. Böylece yerli hava savunma sistemi oluşana kadar süre sağlanabilir. Umarım en kısa sürede çözüm sağlanır yoksa Yunanistan rahat durmayacak gibi.

F-4 Phantom II

McDonnell Douglas tarafından ABD hizmetinde kullanılması için 1961 yılında üretime geçilmiştir. Çok amaçlı bombardıman uçağı olarak görev yapmıştır. Rus muadili olarak da Mig-21′ i örnek verebiliriz. Amerika, bu uçakla Vietnam Savaşında mevzileri ve köyleri napalm bombaları ile vurmuştur.

Çift koltuk ve çift motoru bulunmaktadır. Uçak gemisine inebilmesi içinde kancaya sahiptir. 3. nesil bir savaş uçağıdır. 5000’den fazla üretilmiştir.

Türkiye Ve F-4 Serüveni

Türkiye ilk siparişini Barış Pırlantası 1 projesi ile 40 adet F-4E sipariş etmiştir. İlk uçaklar 1974 yılında Hava Kuvvetlerimize giriş yapmışlardır. İkinci siparişi ise 1977 yılında Barış Pırlantası 2 projesi ile 32 adet daha F-4E siparişi verilmiştir. Projenin 3 , 4 , 5 olarak devam edilmiştir ve Türkiye 174 adet F-4E’ ye sahip olmuştur. İsrail Havacılık Endüstrisi ile iş biriliği yapılıp 53 adet uçak modernizasyon yapılmıştır. Modernizasyon içinde uçağın aviyonik sisteminin güçlendirilmesi ile birlikte daha modern mühimmatlar taşımasını sağlayacak yapısal güçlendirme yapılmıştır. Günümüzde’de uçaklar ülkemiz tarafından kullanılmaktadırlar. F-35 ile yer değiştirilmesi planlanmaktaydı.

F-4 Modelleri

F-4A, B, J, N ,S , F-4C, D , E , F-4G Wild Weasel V , F-4K , M , F-4EJ , F-4F , QRF-4C, QF-4B, E, G, N , S , RF-4B, C, ve E

Kullanıcılar

Aktif Olarak Kullananlar

İran : 1960-1970 yıllarında 225 adet bulunması rağmen günümüzde tahminen 64 tanesi hizmet vermektedir.

Japonya : 78 adet uçak hizmet vermektedir. F-35 ile yer değiştirecektir.

Güney Kore : 1960-1970 arası 220 adet bulunmasına rağmen günümüzde bu sayı 69’a düşmüştür.

Mısır : 34 adet bulunmaktadır.

Türkiye : 1974-1994 yılları arasında 200’den fazla , günümüzdeyse 47 adet hizmet vermektedir.

Yunanistan : 12 adet bulunmaktadır.

Eski Kullanıcılar

ABD : 1996 yılında hizmetten çıktı , şuan hedefsel uçak olarak kullanılmaktadır.

Almanya : 2013′ te hizmetten çekildi.

Avustralya : 1973 yılında F-111 ile yer değiştirdi.

Birleşik Krallık : 1992 yılında hizmet dışı olmuştur.

İsrail : 2004 yılında hizmetten çekildi.

İspanya : 2002 yılında hizmetten çıktı.

Teknik Özellikler

Uzunluk: 19.20 m

Kanat Genişliği: 11.77 m

Yükseklik: 5.02 m

Boş Ağırlık: 13.760 kg

Azami Ağırlık: 28.030 kg

Motor: 2 x General Electric J79-GE-17A

Motor Gücü: 2 x 11.905 Ibf

Azami Hız: 2.370 km/s

Tırmanma Hızı: 210 m 

Yüksüz ve azami yakıt ile 3.185 km gidebilmektedir.

Silah Sistemi

20 mm M61A1 Vulcan , 4 x AIM-9B/J/L Sidewinder , 4 x AIM-9B/J/L Sidewinder , 4 x AIM-120B AMRAAM  , 4 × AGM-65 Maverick , 4 × AGM-88 HARM , 2 × AGM-84 Harpoon , 2 × Popeye  , 2 × SOM , MK-81, MK-82, MK-83, MK-84 kullanmaktadır.

Yazar Yorumu

F-4 serisini baba olarak adlandırmamız yerinde olur. Dönemin şartlarına göre teknolojik olarak muadillerinden yüksektir. Bombardıman gücü yüksek olan bu uçaklar ayrıca uçak gemisinden de kalkabilmektedir. Vietnam Savaşı sırasında önemli rol oynamışlardır. Ülkemizde aktif olarak kullanılmaktadır. F-35 ile yer değiştirilmesi planlanmaktaydı. Fakat F-35 uçakları gelmez ise uçak modernizasyonu yapılıp F-4’leri kullanmaya devam edeceğiz gibi gözükmekte.

S-400

Atası olan S-300’ün geliştirilmiş versiyonudur. Kısa, orta ve uzun menzilli hava savunması sistemidir. Rusya yapımı olup etkili bir hava savunma sistemine sahiptir. Atası olan S-300’den farkı ise S-300’den daha fazla uçağa kilitlenebilmesidir, düşük radar izi olan uçakları da tespit edebilmesidir. Rusya, Türkiye ve Çin kullanmaktadır. S-400’ün radarları ise 96L6’dır. Sistemin testlerine 1999 sonunda başlandı ve 2007 yılında faaliyete başlandı.Azami menzili 400 kilometre, ulaşabildiği en yüksek irtifa da 30 kilometre. Rusya ile S-400 sözleşmesi imzalayan Hindistan ve Suudi Arabistan’a henüz teslimat yapılmış değil.

S-400 Krizi ve Türkiye’nin Hava Savunma İhtiyacı

Türkiye için öncelikle sorulması gereken soru S-400’e ihtiyacı var mı? Zamanında etrafımızda yaşanan İran- Irak Savaşı, Körfez Savaşı gibi savaşlar bize açıkça göstermiştir ki hava savunma sistemleri kilit roldedir. Bu savaşlardan alınan dersler açıkça göstermiştir ki ülkemizin hava savunma sistemleri son derece zayıftır. Ülkemizde şu an aktif olarak patriot ve Mim-23 Hawk bulunmaktadır. Fakat Avrupa’nın göz dağı verir gibi patriotları istediği zaman kaldırması Mim-23’lerin sisteminin eski ve raf ömrünün sona ermesi ile Türkiye yeni hava savunma sistemi arayışına girdi. ABD ve Avrupa ile aramızın kötü olması nedeniyle bize hava savunma satmayıp sadece kiralamıştır. Batı Blok’u ülkelerinin hava savunma sistemlerini satmaya yanaşmaması sebebiyle Çin ile anlaşma varıldı fakat yine Batı Blok’u ülkelerinin baskılarıyla rafa kaldırılmıştır. Türkiye, Çin ile yakınlaşmasının tepkiyle karşılanmasının ardından tekrardan ABD’den Patriot almak istemiş ve yine reddedildi. Türkiye son olarak Rusların kapısını çaldı ve aldığımız pozitif cevapla S-400’lerin alınması ile anlaşma yaptıktan sonra ABD tarafı Patriot’u bize satacağını, tek şartları olarak da S-400 iadesi yapmamız istendi. Fakat yanıt olumsuz olunca yaptırım uygulama kararı alındı. S-400 benim için en iyi hava savunma sistemi diyebiliriz. Ruslar gerçekten hava savunma sistemlerini çok iyi yapıyorlar.

S-400 ve rakipleri

Patriot

Uçaklar ve balistik füzelere karşı olan bu sistem ABD ve Avrupa dahil birçok ülke tarafından kullanılmaktadır. Körfez Savaşında istenilen performansı vermemişlerdir. Birim maliyeti 1.6 milyon dolardır. Sistemse oldukça eskidir.

İsrail tarafından kullanılan oldukça başarılı bir hava savunma sistemidir. Kısa menzilli füzelerde etkilidir. Birim maliyeti 55.000 dolardır. İsrail’in açıklamalarına göre atılan her 100 füzeden 92 vurulmaktadır.

Demir Kubbe

Vietnam Savaşı

Vietnam Savaşı Kuzey Vietnam , Çin , Sovyetler Birliği’ne karşı olarak Güney Vietnam(Anti komünist), ABD savaşa katılmışlardır. Soğuk Savaş’ın ikinci sıcak çatışması olmuştur. 1955-1975 arasında sürmüştür.

Savaş Başlamadan Önce

Savaştan öncesine değinmek istiyorum çünkü bu olaylar adım adım savaşın gelmesini sağlamışlardır. 3.Napolyon Fransa’nın ekonomik durumunun kötüye gitmesinden dolayı koloni arayışı içindedir. Koloni olarakta uzak doğu ülkesi olan Vietnam’ı seçmişlerdir. Vietnam köylülerinden alınan ağır vergiler bölge halkını bağımsızlık mücadelesine götürdü. Fransa’ya karşı yapılan ayaklanmaların birçoğu Fransa tarafından bastırıldı. 2. Dünya Savaşının başlaması ile birlikte bölgede Japonlar söz sahibi oldular. Halk Fransızların gitmesi ile mutlu olsalar da mutlulukları çok uzun sürmeyecekti. Japonlar Fransızlardan daha yüksek vergilerle daha fazla şiddet uyguluyorlardı. 1945 yılında yenileceğini ve bölgeyi kaybedeceğini anlayan Japonya bölgede ki milliyetçilik duygusunu artırdı ve bölgeye silah yardımında bulundu bulunmasının nedeni ise batılı devletlerin bölgede söz hakkı almasını engellemekti. Bölgeden çekilen Japonya Vietnam İmparatoru Bao Dai’ye bıraktı. Bao Dai’nin batılı sevdası ülke içinde tepki uyandırdı. Bu tepkilerin yükselmesinden sonra Bao Dai ülkeden kaçtı. 2. Dünya Savaşı’nın bitmesinden sonra Fransa bölgede tekrardan söz sahibi olmak istiyordu. 1946 yılında başlayan savaş 1954 yılında son buldu.Savaşın etkisi ile Vietnam ikiye bölündü. Kuzeyi komünist rejim bulunurken güneyde antikomünist rejim bulunmaktaydı. İkisininde birbirinden farkı yoktu ikisi de diktatör gibi davranmaktaydılar. ABD soğuk savaşın etkisi ile bölgeye birçok kez savaş danışamanı gönderdi. Bölge halkı ise ABD’yi tehdit algıladıkları için ABD’ye karşı bir direniş oluşturdular. Bu direnişe Vietkong adını verdiler. Gelelim savaş bölümüne..

Savaş Detayları

1964 yılında Brinks Hotel’ine saldırı olduktan sonra başkana sunulan bombardıman teklifini başkan geri çevirdi ve olayı barışçıl yöntemlerle çözmek istedi. Ardından 1965 yılında Amerikan gemisinin vurulmasından ötürü Amerika savaşa dahil oldu. Bölgeye binlerce Amerikan askeri gönderildi. Vietnam Savaşı çok çetin savaş olduğu gibi iki taraf birbirine acımıyordu ve işkenceler artmıştı. Savaş Amerika’dan 19000 kilometre uzak olmasına rağmen televizyon sayesinde Amerikalılar savaşın durumunu takip edebiliyorlardı. Kuzey Vietnam güçlerinin Buon Ma Thuot’ı ele geçirmesi ile savaşta dönüm noktası olmuş iki ay sonra Güney Vietnam’ın başkenti olan Saygon’u ele geçirmesi ile birlikte savaş sonlandı. Savaş uzun ve acımasız olmuştu. 21 yıl süren çatışmanın sonucunda toplamda 4 milyon sivil ve 1 milyon komünist savaşcı öldü. ABD 220 ile 320 bin arası Güney Vietnam’lı askerin öldüğünü 60 bin ABD askerinin öldüğünü açıklamıştır. Savaş sonrası savaşın etkisini atamayan Amerikan askerleri intihar etmişlerdir. Vietnam Savaşında Çin-Sovyet ilişkilerinin düzeleceğini tahmin ediyorlardı fakat aksine düzelmek yerine kötüleşmiştir.

Savaşta Kullanılan Silahlar

Bell AH-1 Cobra, Boeing Stratofortress, Republic F-105 Thunderchief,Mikoyan-Gurevich MiG-21 (NATO Reporting Name: Fishbed), Lockheed AC-130 Spectre/Spooky/Stinger II/Ghostrider, McDonnell F-101 Voodoo, Lockheed P-3 Orion, Lockheed U-2, Mikoyen-Gurevich MiG-17, Boeing CH-47 Chinook, Bell UH-1 Iroquois.

Körfez Savaşı ve Irak Savaşı

Körfez Savaşı ya da Çöl Fırtınası Harekatı olarak da bilinir. 1990 yılında Irak’ın Kuveyt’i işgal etmesinden sonra yükselen tansiyon sonrası koalisyon kuruldu. Koalisyonda ABD, Birleşik Krallık, Fransa, Suudi Arabistan,Suriye,Mısır’ın dahil olduğu 37 ülke vardı. Irak’ın Kuveyt’i işgalinden sonra birleşmiş milletler Irak’a karşı bir sürü yaptırım uyguladı. Yaptırımdan sonra ABD başkanı George Bush ABD askerlerini Suudi Arabistan’a gönderdi. Göndermekle kalmayıp birçok ülkenin birliklerininde bölgeye kaydırılmasını istedi bu hareket savaşın kapıda olduğunu gösteriyordu.

Körfez Savaşı 17 Ocak 1991’de Irak ordusunu Kuveyt’ten çıkartmak için yapılan hava bombardımanıyla başladı. Bombardımandan sonra 24 şubat 1991 de kara harekatı başladı. Harekattan sonra Irak Kuveyt’ten çıkarıldı. Irak ise sessiz kalmadı ve Suudi Arabistan’da ki koalisyon hedeflerine ve İsrail’e Scud füzeleri ile saldırdı. Birleşmiş Milletler sayesinde bölgede 12 yıl kadar savaş olmadı ta ki ikinci Körfez Savaşı çıkana dek. ABD ve İNGİLTERE öncülüğünde kurulan koalisyon 2003 yılında Irak’a karşı IRAK SAVAŞI olarak da bilinen İkinci Körfez Savaş’ını başlattılar. Savaşın sebebi ise Irak’ın kitleimha silahlarına sahip olduğuna dair iddiaları idi. İşgalin başlamasından kısa bir süre sonra Irak ordusu yenilgiye uğradı bunun nedeni ABD ve koalisyon ülkelerin silah ve teknoloji anlamında çok daha güçlü olmasıdır. Bir belgeselden hatırladığım kadarıyla Irak tankları ABD tanklarını daha göremeden imha edilmesiydi. Irak’a ait tanklar Sovyet yapımı T-72 tanklardır ve gece görüş ekipmanı bulunmamaktadır.

ABD’nin Irak’ı yenmesinden sonra Saddam Hüseyin yakalanarak idam edildi. Savaştan sonra Irak’ta sorun bitmedi aksine sorunlar aşırı derecede arttı. Irak’ta ki birçok tarikat ABD’ye karşı savaştı. 2020’de bile olaylar devam etmektedir. Kısacası koalisyon 26 günde Irak’ın büyük şehirlerinin ele geçirdi. Birçok Irak komutanları CIA tarafından rüşvet aldı ya da teslim olmaya zorlandı. Irak ordusunun sadakati zayıftı.

Kayıplar

10.000 Iraklı asker, 20.000 direnişçi, 19.000 tutuklu (rakamlar ortalama olarak verilmiştir).

11.000 ıraklı polis asker(koalisyon) , 4.483 ABD askeri, 179 İngiltere , 139 diğer

30.852 Abd askeri yaralanmıştır.

Bell AH-1 Cobra

AH-1 Cobra serisi helikopterler Bell Helicopter firması tarafından üretilen tek ve çift motorlu taarruz helikopteridir. İlk üretilen taarruz helikopterlerindendir. Dünyada birçok ülkenin ordusunda yerini bulan bu helikopter türü yüksek performans ve ateş gücünün küçük gövdeye sığdırıldığı bir canavardır.

AH-1 Cobra Kullanan Ülkeler :

Bu helikopterler zamanında Amerika’nın ordusunda geniş yer kaplamakta iken, sonrasında gelen AH-64 Apache tipi helikopterler Cobra’ların yerini almıştır. Buna rağmen bu helikopterler günümüzde hala Güney Kore, İsrail, İran, Japonya, Pakistan, Tayvan ve Türkiye tarafından aktif olarak kullanılmaktadır. Geliştirelen teknolojisi ve motor sayıusının artırılmasıyla Amerikan Deniz Kuvvetleri’nde  ana taarruz helikopteri olarak  kullanılmaktadır.

Cobralar’ın Ortaya Çıkışı

Amerika’nın Vietnam Savaşına girmesi ile savaş jetlerinin önemi artmıştır. F-4 serisi uçaklar Amerikan ordusuna büyük destek sağlamasına rağmen Amerikan ordusunun ağır kayıplar vermesi amerikan ordusunda helikopterlerin savaş makinesine evrilmesinin önünü açmıştır. Ah-1 serisi Vietnam’da kullanılmaya başlandıktan sonra çok tutulmaya başlandı sebebi ise ateş gücünün yüksek olması daha F-4 savaş uçaklarına göre daha isabetli atışlar yapması onu vietnam’da öne çıkardı. Vietnam’da ki AH-1’lerin ateş gücü; burun altındaki 20 mm’lik üç namlulu otomatik top, TOW Anti-tank füzeleri ve Hydra roketlerinden oluşmaktaydı.Amerikan deniz piyadeleri ah-1’lerini AH-64 apacheler ile değiştirmemiştir. Sebebi ise AH-64 apacheler ah-1’lere göre daha yavaş ve hantal kalmasıdır. AH-1’lerin super cobra adı verilen modelleri de bulunmaktadır. Bu modeller normal AH-1’lere göre hız,manevra ve aviyonik sistem olarak çok öndedir.

AH-1’lerin Kullanıldığı Savaşlar

Vietnam Savaşı

İran-Irak Savaşı

Çöl Fırtınası Operasyonunda 78 adet AH-1 Cobra ve Sea Cobra 1.273 sorti yapmıştır ve hiç kayıp yoktur.

İsrail suriye’de birçok Sovyet yapımı tankları imha etmiştir.

Türkiye PKK terör örgütüne karşı kullanmıştır.

AH-1 Türkiye’de

Türkiye ilk defa terörle mücadele amacı ile 1990-1994 yıllları arasında 10 adet AH-1W Süper Kobra helikopteri satın aldık. Bu helikopterlerin ordumuza büyük etkisi olmuştur. Helikopterlerin doğuda kullanılmasıyla terör faaliyetleri azalmış birçok terörist etkisiz hala getirilmiştir. Ek olarak 1993 yılında ABD’den 35 adet AH-1S VE AH-1P satın aldık bu helikopterler Super Cobralar’a göre daha hantallardır. Cobralar Türkiye’nin ilk taarruz helikopteridir. Ordumuzda AH-1’lerin yerini T-129 Atak helikopteri görev almaktadır.T-129 lar birçok alanda ön plana çıkmaktadırlar. T-129’ların üretiminin kolay olması yedek parçaya erişimin daha ucuz ve hızlı olması onu ilerde ordumuzun bel kemiği yapacağını düşünmekteyim.

Boeing F/A-18E/F Super Hornet

McDonnell Douglas tarafından üretilen F/A-18 Hornet 2 motorlu, taşıyıcı özellikli, çok amaçlı avcı uçaklarıdır. Super Hornet’in dahili 20 mm M61 döner topu bulunmaktadır. Havadan havaya ve havadan karaya atılabilen füzelere sahiptir. Diğer savaş jetlerinden farkı ise 5 adet harici yakıt tankı taşıyabilmesidir. Bu özelliği ile tanker uçak olarak da kullanılabilmektedir. İlk uçuşunu 1995’de yapmıştır. Super Hornetler F-14 Tomcatlerin yerine donanmada hizmete girmiştir.

F-18’in Gelişimi

F-18’in farklı dizaynı dikkat çekmektedir. Super Hornet’in benzersiz kanat ve kuyruk konfigürasyonu it dalaşında büyük önem sağlamaktadır. Süper Hornet ilk olarak 1992 yılında ABD Donanması tarafından sipariş verildi.

F-18 bugüne kadar 608 adet üretilmiştir. 2019 itibari ile üretim maliyeti 51 milyon dolardır.

F-18’e Sahip Olan Ülkeler

 ABD Deniz Kuvvetleri, ABD Deniz Piyadeleri

Kanada Kraliyet Hava Kuvvetleri: 123 adet

Avustralya Kraliyet Hava Kuvvetleri: 71 adet

İspanya Hava Kuvvetleri: 90 adet

Finlandiya Hava Kuvvetleri: 62 adet

İsviçre Hava Kuvvetleri: 33 adet

Kuveyt Kraliyet Hava Kuvvetleri : 40 adet

Malezya Kraliyet Hava Kuvvetleri : 9 adet

Tek kişilik F/A-18A ile iki kişilik F/A-18B 1983’te hizmete girmiştir .F/A-18C (tek kişilik)  F/A-18D (iki kişilik) modelleri 1987’den itibaren envantere girmeye başlamışlardır. Yeni uçaklar amraam ve maverick taşıma yeteneğine sahiptirler. 2 yıl gibi kısa sürede bu uçakların gece görevlerine yerine getirebilmesi için geliştirilmelerine onay verildi. İki adet general Electric F414 turbofan  motoru kullanmaktadır. Uçak gemisine iniş yapabilmesi için kancaya sahiptir.

061201-N-9946J-001

F-18’in Türk Hava Kuvvetleri’ne Katılması

Türk Hava Kuvvetleri’nin sahip olduğu F-16 serisi uçakların yanına alınabilir. Böylelikle doğuda ki Ermenistan’nın sahip olduğu SU-30 serisi uçaklar batıda ki Yunanistan’ın alacağı Rafaeller’e karşı önemli bir güç olacağını düşünmekteyim. Ülkelere göre uçakların özelliğini değiştiren uçak firmalarından yardım alınarak F-18 uçaklarını ülkemiz için özelleştirebiliriz böylelikle it dalaşında öne çıkabiliriz.Yeni uçak alınmadığı durumlarda ise it dalaşında geride kalabiliriz F-16’lar eski ve teknolojik anlamda ne kadar güncelleme yapılsada rafael serisi uçakların gölgesinde kalacağını düşünmekteyim.

F-16 Fighting Falcon

F-16 General Dynamics üretimi çok amaçlı, tek jet motorlu savaş uçağıdır. İlk olarak şirket tarafından ABD Hava Kuvvetleri için üretilmiştir. Avcı uçağı olarak tasarlanmasına rağmen birçok pozisyonda kullanılmaktadır. 29 ülkenin hava kuvvetlerinde görev almaktadır. Dünyada üretilen en fazla savaş uçaklarından biridir. F-16 it dalaşı için birçok konfigürasyona girmiş, daha iyi bir görüş için kanopisi su damlası şeklinde yapılmıştır. 9G dayanan ilk savaş uçağıdır. F-16 nın yapımında F-15 teknolojisinden yararlanılmıştır. Çok yönlü taktik ve avcı uçağı olan F-16 uçakları havadan havaya ve havadan yere savaş kabiliyetine sahiptir.F-16A/C/E serisi tek kişilik olup F-16B/D/F/I serisi ise çift kişiliktir.

F-16’nın Varyasyonları

F-16A/B Block 1 ilk seri üretim versiyonudur.Norveç Hollanda, Belçika,Danimarka’ya ihraç edilmiştir.94 adet üretilmştir.

F-16A/B Block 5 önceki versiyonla aynı aviyonik altyapıya sahiptir.128 adet üretilmiştir.Savaş kabiliyeti arttırılmıştır.

F-16A/B Block 10 326 adet üretilmiştir.

F-16A/B Block 15 En çok üretilmiş F-16 versiyonudur olup 983 uçak üretilmiştir.AIM-7 Sparrow füzesi taşımak amacıyla yapılan geliştirmelerle birlikte kanat altında yaklaşık 500 kg’lık taşıma kapasitesi arttırıldı.

F-16A/B Block 20  APS-113 gelişmiş dost düşman tanıma sistemi (AIFF) eklendi.Ses ve video kayıt sistemi eklendi.Elektronik savaş (EW) kabiliyeti kazandırıldı. JASSM, JDAM, EGBU-12, SDB, AIM-120D ve AIM-9X kullanabilme kabiliyeti kazandırıldı.Toplam 949 uçak MLU moeline çevirilmiştir.

F-16C/D Block 25 İlk F-16C 16 Haziran 1984’te ilk uçuşunu yaptı.Sadece amerikan hava kuvvetlerinde bulunmaktadır.Uçağın motoru ilk başlarda Pratt&Whitney F100-PW-200 Turbofan kulanılırken, konfigürasyonla Pratt&Whitney F100-PW-220E Turbofan ile değiştirilmiştir. 244 uçak üretilmiştir.

F-16C/D Block 30/32 İt dalaşının kralıdır. 646 adet üretilmiştir. Diğer F-16lara göre çok daha iyi tırmanma seviyesine sahiptir. Birçok hava kuvvetleri tarafından kullanılmaktadır.

F-16CG/DG Block 40/42 Night Falcon LANTIRN sistemi sayesinde F-16’lar geceleri yer değiştiren hareketli hedeflere saldırma yeteneği kazanmıştır. F-16 Block-40 ile, F-16’lar artık çok görevli, çok amaçlı uçaklara dönüşmüştür. Maksimum kalkış ağırlığı 42.300 pound’a kadar yükseltilmiştir. USAF, TR, Bahran, IL ve Mısırda kullanılmaktadır. Block 42 sadece Amerika’da kullanılmaktadır. 799 adet üretilmiştir.

F-16CJ/DJ Block 50/52 Dost düşman tanıma sistemi (IFF) gelmiştir. AIM-120 AMRAAM ve AGM-65D Maverick kullanabilme özelliği gelmiştir. Block 50/52+’larla birlikte 995 adet üretilmiştir. ABD, Türkiye, Yunanistan ve Şili Block 50; ABD, Güney Kore, Singapur, Yunanistan, Polonya ve İsrail hava kuvvetleri ise Block 52 kullanmaktadır.

F-16E/F Block 60 Desert Falcon BAE için İran tehdidi üzerine geliştirilmiş olup uçmakta olan en gelişmiş F-16’dır. Tamamen dijital kokpit tasarımına geçilmiştir.

Türkiye ve F-16 Serüveni

F-16’nın C ve D serisini kullanmaktayız. C serisi av ve bombardıman için kullanırken D serisi av ve bombardımanın dışında eğitim için de kullanılmaktadır. F-16’ların Türkiye’ye gelmesinin sebebi eskiyen F-5 ve F-104 uçaklarının daha modern uçaklarla değiştirilmek istenmesidir. Bugün birçok operasyonda F-16’lar kullanılmaktadır. Türk Hava Kuvvetlerinde birçok modernizasyona uğramıştır. 237 adet bulunmaktadır.

F-16’nın Birim Fiyatları

  • F-16A/B: US$14.6 milyon (1992)
  • F-16C/D: 28.520 milyon TL(1998)
  • F-16E/F: 26.9 milyon US$ (2005)
  • F-16I (F-16D Blok 52+ modelinin sadece İsrail’e özgü modifiye edilmiş modeli): $45 Milyon (2006)
  • F-16V (F-16 Blok 70-72): 57 milyon US$ (2019)

Kullanığı Mühimmatlar

  • Top
    • 1 x 20 mm M61A1 Vulcan (512 mermi)
  • Havadan Havaya Muharebe Füzeleri AAM
    • 6 x AIM-9 Sidewinder
    • 6 x AIM-120 AMRAAM
    • 6 x Python-4
    • 4 x R.550 Magic II
    • 4 x IRIS-T
  • Havadan Karaya Taarruz Füzeleri
    • 6 × AGM-65 Maverick
    • 4 × AGM-88 HARM
    • 2 × AGM-154 JSOW
    • 2 × AGM-158 JASSM
    • 4 × BLU-107 Durandal
    • 2 × AS-30L
    • 2 × AGM-142 Have Nap (Popeye II)
    • SOM (Roketsan) (sadece Türk Hava Kuvvetleri için)
  • Gemi Savar Füzeleri
    • 2 × AGM-119A Penguin
    • 2 × AGM-84 Harpoon
    • 2 × Tubitak SAGE SOM (sadece Türk Hava Kuvvetleri)
  • Bombalar
    • GBU-10 Paveway II, GBU-12 Paveway II, GBU-24 Paveway III Lazer güdümlü bombalar
    • Mk-20 Rockeye, CBU-52/58/71/87/89/97 Demet bombaları
    • CBU-103, CBU-105 WCMD
    • BLU-109
    • MK-81, MK-82, MK-83, MK-84 Genel maksat bombaları
    • BLU-109, GBU-31/35/38 JDAM
    • GAU-3A 70 mm (2.76 inç) Roket podu
  • Nükleer Bomba
    • B61

Airbus A-350

2013 yılında ilk uçuşunu yapan A-350 orta ve uzun menzilli yolcu uçağıdır.

A-350’nin yeni yapısal özellikleri

Karbon lif takviyeli ve plastikle yapılan uçak gövdesiyle yapılan ilk yolcu uçağı olması sayesinde yenilikçi bir tasarıma sahiptir. Airbus A-350 serisinin rakibi  Boeing 777 ve 787 serisidir. A350 serisi yolcu uçağı yakıt-verimli olacak şekilde tasarlanmıştır. Türk firması TAİ kanatçık yapımında görev almıştır. 350 serisinin 3 versiyonu bulunmaktadır. İlk olarak A350-900 serisi 2015 yılında Katar havayollarının filosuna dahil olmuştur.

A-350’nin versiyonu

A350-800 270 yolcu taşıyabilecek ve 15,400 kmlik menzile sahiptir.

A350-900  314 yolcu taşıyabilecek ve 15,000 kmlik menzile sahip olacak. A350-900’in, yakıt maliyetinin koltuk başına Boeing-777 200’e göre % 25 daha az düşük olması sebebi ile rakibinden önde olmaktadır.

A350-1000 350 yolcuyu taşıyabilecek. 15,000 kmlik menzile sahiptir.

350 serisi fiyatları

  • A350-800: 269.5 milyon$
  • A350-900: 304.8 milyon$
  • A350-1000: 351.9 milyon$ değerindedir.

A-350 serisini kullanan havayolu firmaları

  • KATAR HAVA YOLLARI
  • VİETNAM HAVA YOLLARI
  • Finnair
  • TAM HAVA YOLLARI
  • AİR FRANCE
  • LUTFANSA
  • TÜRK HAVA YOLLARI
  • BRİTİSH AİRWAYS

Airbus A-350’nin gelecekteki rolü

Airbus yeni dizayn ettiği ve tasarımında ekonomik olarak planladığı A350 serisi gelecekte uzun yıllar boyunca gökyüzünde kalacağını düşünüyorum. Tabii ki de daha farklı konfigürasyonlar olacaktır. Türk Hava Yolları’da 30 adet sipariş vermiştir.

Şimdiye kadar hiçbir kazaya karışmamıştır.

  • Gelişmiş tam entegre kanat tasarımı ve daha fazla aerodinamik verimlilik sağlayan son derece karakteristik ve süper verimli kanatçıklara sahiptir.
  • Ani rüzgarların sebep olduğu kanat yükünü otomatik olarak en aza indiren gelişmiş uçuş kontrol sistemine sahiptir.
  • İnternet bağlantısını sistemli olarak sunar, yolcuların küresel geniş bant bağlantısına bağlanmasını sağlayan ilk uçaktır.

Airbus A-350 genel özellikleri

Mürettebat: 2

Kapasite: 314 yolcu (üç sınıflı kabin), 366 yolcu (iki sınıflı kabin), 475 yolcu (tek sınıflı kabin)

Uzunluk: 66,9 m

Kanat açıklığı: 64,8 m

Yükseklik: 17,1 m

Kanat alanı: 443 m²

Boş ağırlık: 192 ton

Maksimum kalkış ağırlığı: 268 ton

Motor: 2 x RR Trent XWB kullanmaktadır.

Boeing 747

Boeing-747 hava yolu ticaretinde kullanılan uçaktır.1970 yılında hizmete girmiştir. Gökyüzünün kraliçesi olarak da bilinir.

747 Efsanesi

Boeing tarafından üretilen 4 motorlu çift katlı yolcu uçağıdır.1960’larda hava ulaşımının yaygınlaşmasından dolayı büyük ve uzun mesafelere uçabilecek uçak aranıyordu.747 bu özellikleri taşıyan yolcu uçağı olması sebebi ile sektörde hızlıca öne çıktı.Kargo versiyonlarıda bulunmaktadır.

B-747 VE A-380 Karşılaştırılması

747’nin göklerdeki hakimiyeti Airbus’un A-380 modelini ortaya çıkarması ile önemi azaldı. A-380’nin gelişmiş teknolojisi ve adının kazalara karışmaması havayollarının güvenini kazandı. Hatırladığım kadarıyla Boing Airbus A380 boy uzunluğunu geçmek için yeni 747’leri 4 metre kadar uzatmıştır.

747 Kazaları

747’nin ilk kazası Lutfansa hava yollarınında 1974 yılında Nairobi’de olmuştur. Kaza sonucu 59 kişi ölmüştür. 1977 yılında Air-India’ya ait bir Boeing 747 Mumbai açıklarında denize çakıldı. Tüm yolcular ve mürettebat hayatını kaybetmiş, 27 Mart 1977’de 583 kişinin hayatını kaybettiği kazada ise iki 747 yoğun sis nedeniyle çarpışmıştır. Bu olay havacılıkta ki en çok can kaybı olan kazadır. 1974 yılı itibarıyla toplam 45 adet 747 kazası olmuş ve 3744 kişi ölmüştür.

747’ler zamanla emekliye ayrılmaya başlamışlardır.

Boeing 737

Boeing 737 serisi uçaklar kısa ve orta mesafe menzilli, tek koridorlu, dar gövdeli ve düşük fiyatlı, jet motorlu yolcu uçaklarıdır.

Boeing 737 serisinin çok tutulma sebebi

Boeing 737 serisi 1964 yılından beri üretilmektedir.737’nin düşük fiyatlı olması,zamanında ki uçaklardan dizayn ve konfor olarak önde olması 737 serisini ön plana çıkarmıştır.Dar kabinli olması ve kısa menzilli olması onu havayolu firmalarının iç hatlarda kullanmasında etkendir.Boeing’in bu serisi o kadar çok tutmuştur ki dünyada 9.295 adet üretilmiştir(2016).

Boeing 737 serisinin ortaya çıkışı

1960 yılında boeing firması 727 serisinin yerine yeni uçak arıyordu. Bulacakları uçak havacılık tarihinde devrim niteliğinde olan 737 serisinine ait olan 737-100 uçaktı ve ilk kullanıcısı lutfansa hava yollarıydı. İlk uçuşunu 9 Nisan 1967 yılında yaptı. İlk tarifeli seferine ise 10 Şubat 1968 yılında başlamıştır.

737 serisine ait uçaklar

737-100 30 adet üretildi.

737-200 ?

737-300 1113 adet üretildi.

737-400 486 adet üretildi.

737-500 389 adet üretilmiştir.

737-600 Yeni nesil ailesinin en küçük üyesi olup Toplam 69 adet 737-600 teslim edilmiştir.

737-700 1998 yılında hizmete girdi, ezeli rakibi Airbus A319’dur. Türk Hava Kuvvetleri için 4 adet üretilen uçaklar awacs olarak hizmet vermektedir.

737-800 Eğer uçağa bindiyseniz büyük ihtimal boeing’in bu serisi ile uçmuşsunuzdur. Türk havayolları’nın en çok kullandığı uçaktır. Pegasus’ta bu uçakları kullanmaktadır.Dar kabini olması sebebi ile uzun uçuşlarda konfor olarak düşük kalmaktadır. 3969 adet üretildi.

737-900 Boeing 737-900ER, daha fazla yolcu ve daha uzun menzil özelliğiyle,farklı gövde tasarımı sayesinde, tek tip kabin konfigürasyonunda 220 yolcu taşıyabiliyor. 416 adet üretildi.

737 MAX Boeing başına gelmiş en büyük bela olabilir. Adının birçok kazaya karışması onu gökyüzünden uzaklaşırdı ve boing’e çok pahalıya mal oldu. THY’de 12 adet bulunmakta. 737 serisinin sonu olabilir.